23 Temmuz 2008 Çarşamba

(d)evrilen ritüeller 3 - Şamanik İslam : Türbe & Mezarlıklar


Ön-Söz

Kur'anca yönlendirilmiş bir (!) bakış açısına göre her din özünde İslam olduğu için, dinler arası etkileşim bu özün gönüllerde belirginleşme olasılığını yukseltebilir: Öz birse, herhangi bir dinden (/yoldan) gidildiğinde karşılaşılamayacak olan, Tanrı'nın İslami bir tasavvuru (/Allah) olamaz. Bu yüzden dinler arası etkileşimler, inanış biçimlerindeki yanlış yorumlamaları minimize etmek adına faydalı olabilir. Tabii sağlıklı oldukları sürece.. Zira üzerlerinde gerçekleştikleri gönüller parçalanmışken sağlıklı etkileşimler çok da kolay kurulamaz..

(S)öz

Kişi düzeyinde baktığımızda, inanış biçimleri içerik olarak duru ve durgun gözükebilmektedir. Oysa kişinin inandıgı dini yorumlayış şekli, birçok başka etmenle karşılıklı etkileşimi içeren karışık bir süreçte biçimlenip durduğundan, inanış biçimleri duru ve durgun kalamaz..

Öncelikle, aile ve arkadaş çevreleri üzerinden aktarılan kültürel öğeler kişinin gönlü üzerinde dinler arası etkileşimleri sürekli olarak olası kılan esnek bir zihinsel alan oluşturur. Bu alanda kişinin seçtiği dinin ('zaman-mekan'sal) yakın komşuluğundaki tüm dinler gönüle özgü şartların güdümünde birbirini etkiler. Eğitim-öğretim sistemi ise kişinin aklı üzerinde siyaset-din etkileşimini olası kılan bir zihinsel alan kurar. Görece katı olan bu alanda gerçekleşen siyaset-din etkileşimleri bir önceki alandaki etkileşimleri yönlendiren şartlar üzerinde belirleyici bir duruş sergiler. Bir başka deyişle, ikinci alan diğerini kendi kenar, köşe ve boşluklarına göre tümleşik olacak şekilde yapılanmaya zorlar. Böylece iki alanın etkileşimi teoride karşılıklı bir iktidar ilişkisi olsa da, çoğu zaman uygulamada bir tahakküm ilişkisine (d)evrilir. Her iki alanın bütünleşmesi için, ilk alanın kendi içindeki bütünlüğünden vazgeçilir.

Kişi bu iki iç içe geç(iril)miş alanın bilinçli farkındalığına kolaylıkla varamaz. Ama zamanla onların üzerinde gözünün önünde kendi seçimleriyle yeni bir zihinsel alan inşa edebilir. Bu yeni alan kişinin yaşam biçimine göre yükseldikçe, ilk ikisi üzerindeki köklerini de sağlamlaştırmak zorunda kalır. Etkileşimler zamanla bir ağ oluşturarak bilinçli farkındalık düzeyine yaklaşır ve ağın merkezinde kişinin üretim-tüketim biçimiyle din etkileşir.

Kişi düzeyinde oldukça karmaşık görünen ve inanış biçimi belirleniminde sürücü bir rol oynayan bu etkileşimler ağına toplum düzeyinde bakılınca, bazı bölgeleri bulanıklaşırken, bazıları berraklaşır. En çok berraklaşan bölgelerde ise baskın olan etkileşimler dinler arası olanlardır.

Şimdi Anadolu'daki dinler arası etkileşimlere toplum düzeyinde bir bakalım. Bulanık bölgelerde kişi düzeyine inmenin gerektiğini unutmayarak..

Söz

İsa Peygamber'in yaşadığı dönemde Anadolu'da baskın siyasi güç olan Rum/Romalı asker ve aristokratların arasında en çok benimsenen din Mithra dini idi. Ilk izlerine Anadolu'daki en eski tabletlerde rastlayabildiğimiz bu din, kurumsallaş(tırıl)mış ve gizlenerek bir seçkinler dini haline dönüş(türül)müştü. Halk arasında ise iç içe geçmiş çok Tanrı'lı dinler hakimdi.

Mevcut statükolara baş kaldıran ve fakirlerin dini olarak yayılmaya başlayan İsevi İslam uzun bir süre Anadolu'da seçkinlerinleş(tiril)miş Mithra dini ile mücadele etti. Bu sırada onu ilk zayıflatan şey içine sızan Yahudileş(tiril)miş Musevi İslam oldu: Gerçek İncil kayıplara karıştı(rıldı), İnciller çoğal(tıl)dı ve içlerindeki din sünnetleşti(rildi). Din peygamberin arkasına itildikten sonra peygamberinin tasavvuru üzerinden değiştirildi ve Mithra taraftarları da bu değişikliklerle birlikte ayin ve ritüelleriyle beraber dine gir(ebil)di. Mithra'nın kendine yabancılaşan özü ise dışarıda bir yerlerde bırakılıp, bölünmüş zamanların birinde unutuldu gitti. İsevi İslam Mithra taraftarlarının üzerlerini örtebilecek şekilde yeniden dikilince onun da özü kendine yabancılaşmaya başladı ve Kilise Hıristiyanlığı doğdu.

Yahya'nın vaftizi Mithracılarınkiyle yer değiştirirken Çok Tanrı'lı dinlerle etkileşen İsevi İslam değil, Kilise Hıristiyanlığı olmuş oldu. Bunun sonucunda da kutsal bakireler Artemis, Kibele, Nina ve benzerleri Meryem'ın arkasına; Kronüs'ün (Zaman'ın) oğlu ve Artemis'ın babası Zeus, Nina'nın oğlu ve Kibele'nin sevgilisi Attis ile benzerleri ise İsa'nin arkasına saklandı. Kilise de bunu fırsat bilip, Eski Yunan'ın site-yurttaş oyununu Samilerin çoban-sürü oyununa kattı ve pastoral iktidarı keşfetti. Bu bireyselleştirici iktidar ile Doğu Roma'nın merkezleştirici iktidarı etkileştikçe de dinler arası etkileşimleri sağlayan zihinsel alanların bütünlüğündeki azalma o kadar ivmelendi, o kadar ivmelendi ki sonunda onunla etkileşim halinde olan toplumun üretim-tüketim dengesi de yerle bir oldu. Üretim-tüketim dengesini ve dinler arası etkileşim alanlarının bütünlüğünü yeniden sağlamak için bir dolu tarikat doğ(urul)muş olsa da durum gittikçe kötüleşti..

Bu kötü ortamda akıncı Türkmenler aracılığıyla bölgeye getirilen Muhammedi İslam hızla yayılmaya başladı. Kur'an'ın sırasıyla toplanması ve çoğaltılması için şartların olgunlaşması beklenmişti. Bu gibi tedbirler yüzünden Kur'an İncil gibi kayıplara karı(ştırıl)ıp, çoğal(tıl)amamıştı. Ama tedbirler ancak dinin sünnetleş(tiril)me sürecinin uzamasına yetti. Siyasetin din üzerine tahakkümüyle Yahudiler Müslümanlaştı(rıldı), Müslümanlar Yahudileşti(rildi). Muhammed Peygamber'ın ömrünün yetemeyeceğı kadar çok hadis içeren kitaplar üretilip serpiştirildi Kur'an'ın çevresine ve böylece Kur'an üzerindeki dikkat dağı(tı)ldı. Sonunda Kur'an abdest alınmadan dokunulamaz, okunmaz, okunsa da anlaşılamazlaştı(rıldı); duvarlara asılıp putlaştı(rıldı). Oysa Kur'an'ı putlaştırmada kullanılan abdest, putlaş(tırıl)an vaftizin özünden evriltilmişti.

İsevi İslam gibi peygamberin arkasına itilip, onun üzerinden yozlaştırılmaya çalışılan Muhammedi İslam'ı Anadolu'ya taşıyan akıncı Türkmenler'in zihinsel alanlarında Orta Asya'nın şamanik Tengriciliğı'nin izleri daha silinmemişti. Selçuklu ve Osmanlı gibi kurdukları imparatorluklar ise Doğu Roma'dan miras kalan Devlet Aklı'nı olduğu gibi devralmıştı. Bu yüzden hikaye kaldığı yerden aynen devam etti..

Göz

Orta Asya’dayken doğuda Taoizm gibi Çin Dinlerinin, güneyde Hinduizm, Budizm gibi Hint Dinlerinin, batıda ise Zerdüştlük, Maniheizm gibi İran dinlerinin kıskacında kalmıştı Şamanik Tengricilik. Ak Bodun’un (/beyaz Türkmenlerin) gönlünde bu dinlerin karşısında edilgen kalırken, Kara Bodun’un gönlünde hep etkin olmuştu, herhangi bir dini öğenin kendisine dönüş(türül)meden yayılmasına izin vermemişti. Türkmenler İran üzerinden akın akın Anadolu’ya gelirken de ak ile kara, edilgen ile etkin dengesinin değiştiği söylenemez.

Ak Bodun dini kabuklardan sünni İslam’ı seçmişti kendine Anadolu’da. Gerek daha sonra adı Bizans olacak olan Doğu Roma’nın, gerekse Muaviye’yle başlayan Arap iktidarının mirasını alabilmek için en uygun, en edilgen don buydu. Böylece gönlünde Muhammedi İslam’ın özünden uzaklaş(tırıl)mış bir İslam ile etkileşmiş oldu zaten edilgen ve özünden uzaklaşmış olan Şamanik Tengricilik. Medreseler kuruldu.. Kara Bodun’a kalan don İslami öze hem daha yakındı, hem de daha uzak. Ama onun gönlünde de Şamanik Tengricilik etkinliğinden, dönüştürücülüğünden vazgeçecek gibi değildi. Tarikatlar kuruldu.. Ak Bodun Kara Bodun’la etkileştikçe hepten karıştı işler..

Bu sağlıksız etkileşimlerle dolu olan Anadolu resminde ancak birkaç gönülde belirginleşebildi iki kabuğa da giremeyen öz. O gönüller de zaptedilemediği için gövdelerinden ayırıldı çoğunlukla başları.

Gök Tengri gökteki bir karadelik gibi çekti gönüllerden yukarıya Allah tasavvurunu, Allah Yukarıdaki oldu. Gök Tengrinin antromorfik tasavvuru Ülgen iyice yaşlan(dırıl)dı ve sakalları uza(tıl)dı. Erlik ise ilk olarak cinlerden İblis’in adılı olarak duyduğumuz Şeytan’ın içine saklandı. Orası zaten onun için uygun bir hale getirilmişti önceden, bu hiç zor olmadı. O artık bir melekti. Ona bağlı kötü ruhlar da cinlerin donuna girdi ve böylece cinler de adam çarpar olabildi.

Kötü ruhlar da kendine bir yer bulunca, onlardan insanları kurtarmak için kamlar kendilerine don aramak zorunda kaldı. Onların işi gerçekten de diğerlerine oranla zordu, onlara göre bir don hali hazırda yoktu. Sonunda kimi imam oldu, kimi şeyh oldu. Ata ruhların doğrudan çağıramıyorlardı artık; onlara Fatiha okuyarak ulaşıyor, cevaplarını da kitaplarında arıyorlardı. Zira doğruları ancak Ataları söyleyebilirdi onlara. Yeni bir şey söylemek atalara saygısızlıktı, kendini bilmezlikti, affedilemezdi.

Kamlar 4 mevsim yaptıkları kurban ayinlerini devam ettirebilmek için kurban ibadetini kurban bayramına dönüştürmüşlerdi. Kur’an akan kanların Allah’a ulaşmayacağını söylüyordu ama bu önemli değildi. Zira onlar atalarını memnun etmek ve kötü ruhları kovmak için yapıyorlardı bu ayini. Allah’a ulaşması için değil.

Sabahları hala güneşe, geceleri ise hala aya tapıyorlardı. Sadece sabahları dillerine, geceleri gönüllerine çekilmişti. Güneşleri Allah, ayları Muhammed ve Kur’an olmuştu.

Uzun süre üzerinde hiçbir ağaç ve otun bitemeyeceği Bodun (/budın) inli için bir yer bulamamışlardı. Sonunda onun için de Anıtkabir’i buldular. Anıtkabir’i bulana kadar bir dolu türbe ve cami yapmışlardı her karışı mescid olan İslam’ın mekanında, bir dolu kutsal gece/kandil geçirmişlerdi her günü eşit bir şekilde beşe bölen İslam’ın zamanında. Kutun en son kime geçtiğini bulmak o kadar kolay değildi, o yüzden bunlar da normaldi. Ve tüm bunlara elverişliydi Anadolu’nun geçmişinin birikimi.

Son-Söz

Şamanik İslam taraftarları türbe ve mezarlara giderken (ve bunu savunup, överken) aslında gittikleri mekanda cesedi bulunanın başka bir evrende değil de bu evrende diri olduğunu, hatta ölümden sonra dirilmenin olmayabileceğini varsaydıklarının bilincinde değil(di(r)) genelde. Peki bu nasıl ol(muşt)ur da mümkün ol(muşt)ur?

Foucault’un mezarlık gibi yerleri birer heterotopya (/aynı zaman ve aynı mekan içinde bulunamayacak şeyleri bir araya getiren mekan) olarak nitelendirdiği makalesini hatırlarken zihnimde dökülen kelimeler kişi düzeyinde de, toplum düzeyinde de bulanık gözüken bazı bölgelerdeki sislerin dağılmasını sağladı. Şamanist Türkmenlerle Anadolu’da yayılan türbe ve mezarlıklar birbirinden uzak kalmış tüm zihinsel alanları bir araya getiren heterotopyalardı(r) belkide?

Bilmediğimi bilmemekten gönüllerde saklı olanları da bilen Rabb’ime sığınırım. Sözü ben dizdim, özünü gözü, gönlü ve aklı veren O bilir..

oNuR :: sU LeKeSi
23/07/2008

19 Temmuz 2008 Cumartesi

TDG

15 Haziran 2008 Pazar 13:19
TDG için ilk 70 sayfadaki iz-lenimim gayet olumlu: 2 yer dışında okurken hiç rahatsız olmadım. Sanırım ilk rahatsızlığım ilerledikçe kaybolacak. İkincisi içinse - hümanizm içinse - şüpheliyim, o sanki kurtulması güç bir bela..

Ama ilk 70 sayfa için bile şunu söyleyebilirim: Bazı insanları kafalarındaki İslam kavramından kurtarabilmek için saatlerce çırpınacağıma, bu kitabı onlara hediye edebilirim. Ama herkese değil yine.. Bazılarına Dine Karşı Din, bazılarına Tawasin, bazılarına Makalat,, daha iyi gelebilir.. Zihinsel mekanda eşzamanlı yaşamıyoruz aslında ;) Zihinsel zaman da sürekli bir çizgisellik sergilemiyor, başı ve sonu yok, dairesel gibi..
15 Haziran 2008 Pazar 23:49
TDG sayfa 100, yorum güncelleme:

1) Hümanizm konusunda şüphem yok, umarım bu kitabın ilerleyen kısımlarında fazla bela açmaz başıma. Tahakküm ilişkilerinden kurtulmak için insanı merkeze koyup yüceltmek bence gereksiz ve de sakıncalı bir iş. Tanrı'ya hakkını versek her şey çözülecek..

2) Bir dini yorum metninde benim için öncelikli olan şey aksiyom(lar)/belit(ler). Bu kitap belitleri açısından gayet temiz gibi.

3) Herhangi bir belit kümesini kabul etmek onlardan türevlenerek kurulabilecek her olası geometriyi kabul edeceğim anlamına gelmez. Dinin kurumsallaşmayıp, kişiye göre şekillenebilmesi de ancak bu sayede gerçekleşir.

Yazarın reankarnasyon/tenasüh çıkardığı ayet ilişkilerinden bir başkası aynı belitlerle eş-koşut evrenler ve zamanda yolculuk da çıkartabilir. Ya da böyle çıkarımlara gerek duymayabilir. Önemli olan çıkarımları sorgulayarak belitlere uygun yere varmak. Bunu unutmamak gerek.

4) Bu tür metinler bir özellikleri sayesinde hem çok yararlı, hem de çok zararlı olabilir: Kişiyi yerleşik akla iman şirkinden kurtarmak için karşıt örnek olarak kullanılabilirler. Ama kişi bu noktada kendi sorgu ve yaratıcılık süzgecini devreye sokup, inancını yeniden kurmayı denemezse; kitabın aklına iman edip, bir şirkten çıkıp başka bir şirke düşebilir.
22 Haziran 2008 Pazar 03:47
TDG sayfa 283, yorum güncelleme:

1) Yazarın kurduğu tevbeli tekamül felsefesi kendi içinde tutarlı olsa da; sadece kız çocuklarının diri diri gömüldüğü zamanlarda değil, günümüzde de tehlikeli. Hukuk Devleti bence Foucault'un dediği gibi yerini Normalizasyon Devleti'ne bıraktı, artık hukuk kuralları bile birer norm gibi işliyor..

Bu felsefe belki biraz daha derinleştirilirse tehlikesi azalabilir. Bakalım yazar ilerleyen sayfalarda ne yapacak.

2) Yer yer ufak tefek bilgicik hataları var. Önemli olan onlar üzerinden yapılan çıkarımlar aslında ve doğrularıyla yer değiştirilirlerse belki çıkarımlar değişmez. Ama Tanrı'yı konuşturan bir üslupta bunlar göze batabilir. Hiç dini bilgim olmasa ve dini Kur'an'dan önce bu kitapla tanımaya başlasam, her şeyi bir kenara itebilirim.

Aynı sorun din adına söz sahibi(!) birçok yazarda göze çarpıyor. Keşke bu yazarlar din dışı konularda kullandıkları bilgilerin hakkını verseler de gölge düşürmeseler düşüncelerine.

3) Benim için yazarın yıkmayı denediklerinin kurmayı denediklerinden daha önemli olduğunu ve herkesin bazı kavramları kendi kendine kurması gerektiğini üstü kapalı da olsa belirtmiştim. Yazar eleştirip yıkma konusunda gayet iyi giderken bir noktada çuvalladı: Atatürk.. Bence müslümanlığın normalizasyon aracı olarak kullanılıp, kullanılmadığını anlamak için biraz daha okuyup, düşünmeli. En azından bir yerin köy olabilmesi için orada cami olması gerektiğini söyleyen köy kanununu falan bilmeli..

4) Cami demişken.. Tanrı'yı konuşturmadan önce Cami-Mescid arasındaki ayrıma da bir baksaymış keşke..
22 Haziran 2008 Pazar 17:14
TDG sayfa 352, yorum güncelleme:

1) Kur'an'ın hem müfessir, hem de müfesser olduğunun gayet bilincinde olan ve ona bu sıfatlarının hakkını iade eden yazar keşke Tanrı'ya "Sonsuz Tanrı'yı simgeler" ya da "Evrim insanın maymundan geldiğini söyler" gibi cümleler kurdurtmasaymış. Üzülüyorum gerçekten. Sonsuz tane sonsuz olduğunu bilen bir matematikçi "Yani sonsuz tane Tanrı mı var?" diye sormaz mı? Ya da evrimi hakkıyla bilen bir biyolog "insanın yazdığını - bilimsel kitapları ve makaleleri - doğru düzgün okuyup anlayamıyan bu adam mı Tanrı'nın kitabını doğru düzgün okuyup anlayacak, şaşırmayın" demez mi? Ne gerek var bilmediğin alanlarla felsefeni süslemeye çalışmanın? Ne de güzel kurmuşsun felsefeni, bir dolu kavramı ne de güzel almaşık anlamlarla yüklemişsin. O kısımları çıkartsan bir şey kaybedecek mi kitap? Hayır.. Ama o kısımlar yüzünden birçok şey kaybedecek. O alanlarda uzman olan ve yazarın yalan yanlış şeyler söylediğini gören birisi için herhangi bir değeri olabilir mi bilmediği alanlarda söylenenlerin? Cidden yazık.. Birkaç tefsir dersine gittiğim Mustafa İslamoğlu'nun da tek sevmediğim özelliği bu ciddiyetsizlikti. Bilgi güvenilirliği konusunda titiz olmayan birisinin yararından ziyade zararı dokunabilir millete.

2) Umarım yazar kitabın bir yerinde "Bunları yazan da herkes gibi birisiydi, muhakkak aslını/doğrusunu Allah bilir" babında bir şeyler söyler de bir şirkten diğerine yuvarlanmanın önünü açmaz.
26 Haziran 2008 Perşembe 14:19
TDG son sayfa, yorum güncelleme:

1) Bu kitabı da diğerleri gibi bir tefsir kitabı olarak kabul edebilirim. Ama doğrudan Tanrı'nın bir müdahalesi olarak kabul edemem, bence yazarın yaratılmış kısmı kurguda daha baskın. Yoksa kurgudaki Tanrı neden sonsuz tane sonsuz olduğunu, İblis'in cinlerden olduğunu ya da evrimin maymundan gelmek demek olmadığını bilmesin? Bir an kitabı gerçekten Tanrı müdahelesi olarak kabul etsem, o zaman Tanrı yazara yalan söylemiş olmak durumunda. En iyisi bunu kabul etmemek..

2) Yazarın yerleşik İslam anlayışını saldırdığı noktaların çoğuna katılıyorum. Benim yazılarıma bakınca bunu öngörmek zor olmasa gerek.

2) En çok Ben-O-Biz/Tanrı-Tanrısal yaklaşımını, ondan türevlenenleri ve Tanrı ile samimi diyalog kurabilme cesaretini sevdim. Bence bu bile insanlara çok şey katabilir.

3) Yazarın sunduğu tenasüh içerikli tevbeli tekamül felsefesi üzerine pek düşünmediğim bir konu. Nedeni daha önce de belirttiğim gibi alternatif felsefeler üretilebilmesi. Ve birkaç başka ayeti göz önünde bulundurursak, alternatifler daha çekici olabilir. Sanki bir yerden sonra yazar çıplak zihnini bu felsefenin gözlükleriyle gölgelemiş.

4) İndigo Çocuklar hakkında pek bir şey bilmiyorum. Ben de şu anda yazdığım bir romanda - boz(uk) kitap - yarınları otistik çocuklara bırakıyorum. Ama inşallah sonunda şunu diyebileceğim: "Bunları yazan da herkes gibi birisiydi, muhakkak aslını/doğrusunu Allah bilir"

5) Kitabı kimin için okuduğumu sanırım artık biliyorum. Yıllardır dindar olduğumdan haberdar olduğu için içten içe üzülüp, beni uzaktan sevmeyi seçen birisine armağan edeceğim..

6) Muhakkak doğrusunu O bilir..
19 Temmuz 2008 Cumartesi 02:20
TDG son yorum:

1) Kitabın ardından pek bilmediğim birkaç mezhep ve din hakkında okumalar yapmak zorunda hissettim kendimi. Yazarı oturtabildiğim bir gelenek var artık.

2) Yazar sayfasında kendine küfredilen, tehditler savrulan yorumları da yayınlıyor, kendini göklere çıkaranları da.. Ben de burada yazdığım yorumları gönderdim. Ama yayınlamadı ;)

3 Haziran 2008 Salı

(d)evrilen ritüeller 2 - Şamanik İslam


İhsan Eliaçık (birçok başka makalesinde de olduğu gibi) dinden bahsederken Türkiye'deki din sorununu çözümlemek için TC vatandaşlarının din anlayışını Şamanik İslam formunda okumayı denemiş. Bu yaklaşımı Yahudileşme Eğilimi yaklaşımıyla (@ Yahudileşme Temayülü, Mustafa İslamoğlu) birlikte Tevhid Dini - Şirk Dini dikotomisine (@ Dine Karşı Din, Ali Şeriati ) oturtursak, Türkiye'deki din sorununun büyük bir kısmının başarılı bir şekilde çözümlenebileceği konusunda hiçbir tereddütüm yok. Anadolu'nun ritüel (d)evrimine müsait topraklarında dinin kurumsallaştırılması çabalarını da hesaba kattığımızda ortaya görkemli bir model çıkabilir.

Bu zahmetli işe kalkışmadan önce şöyle bir soru takılıyor aklıma:

Türkiye'deki genel Sünni Müslümanlık İslam donuna girmiş, bu yüzden de tanınamayan Şamanik Tengricilik ; Türkiye'deki genel Alevi Müslümanlık ise Şamanik Tengricilik donuna girmiş, bu yüzden de tanınamayan İslamiyet olabilir mi?

Düşünmek gerek biraz daha..

Sevgiyle,,

oNuR :: sU LeKeSi

31 Mayıs 2008 Cumartesi

cumhuriyet


Şimdiye kadar hiç oy kullanmadım ben. Seçmen sandığına kayıt bile olmadım. İleride faiziyle para cezası ödemek, seçenekleri değerlendirdiğimde oy kullanmaktan daha cazip geldi hep.

O kadar çok insan var ki aslında benim gibi mevcut hiçbir partiyi seçmek istemeyen. Ama oy vermeyerek gösterilmek istenen tepkinin, cahillik ya da duyarsızlık olarak yorumlan(dırıl)ması, kötüler arasından en iyiyi seçmek zorunda olduklarını hissetmelerine sebep oluyor.

Oysa bu tepki, bizleri bir şeylerin çözümüne götürecek, sürekli içine devrilip durduğumuz durumdan çıkarıp, gerçek anlamda cumhuriyete(!) evriltecek tek itici güç..

Ne yapabilriz diye çok düşünmüştüm. En çok aklıma yatan Tepki Partisi diye bir parti kurmak olmuştu. Öyle ki, aldığı oylar mevcut durumdan memnun olmayanların sayısını gösterecek ve bu parti meclise girmeyecekti. Mecliste diğer partiler için girilebilecek yer sayısı da bu partiye verilen oy ile değiştiği için; belirli bir oy eşiği geçildikten sonra partiler kendilerine çeki düzen vermek zorunda kalacaktı.

Çok dolambaçlı bir yol bulmuşum. Geçenlerde bir arkadaş en kestirme ve en düzgün yolu gösterdi: Oy pusulasına 'hiçbiri' seçeneği eklense ya??

'Halkın iradesi' bu seçenek olmadan gerçekten olabilir mi? Bu seçeneğin sunulmaması, halkın başkalarının iradesini kendi iradesi olarak kabul etmek zorunda bırakılması ve cumhuriyetin sözdeleştirilmesi demek değil mi? Peki 'Cumhuriyetin Bekçileri'nin aklına hiç mi gelmez bu?

3 Nisan 2008 Perşembe

öN- SöZ :: BoZ(uK) KiTaP

Önce yazıp, sonra bozmuyorum. Boz(uk) kitap kendinden boz(uk). Yazdıkça tanıyorum ben de oyuncularını ve kurgusunu. Kelimelerin peşinden gittiğim ve her adımda değişen bir labirent gibi. Çıkış yolunu yalnız kelimeler biliyor ve ben bir kere içeri girmiş bulunduğum için mecburen onları iz-liyorum. Bu yüzden sadece yazdıktan sonra değil, yazarken de benim mülküm değil bu kitap.

Boş sayfalar düş(ün)cenin boşaltılacağı birer zihinsel lazımlık gibi geliyor artık bana: Yazmazsa yazar, beyni ve kalbi doluyor, tıkanıyor, ne dışrakla beslenebiliyor, ne içrekle üretebiliyor. Doğada israf olmaz ya, yazılanlar da kimi zihinler için zararlı veya istenmeyen atıklarken, kimileri için yararlı veya istenen katıklar oluyor.

21 Şubat 2008 Perşembe

öZ-ü-GüR YoLCu


Öz-ü-gür Yolcu inmeye hazırlanırken atından inceliyordu çevresindeki ağaçları. İçlerinden en incesi güler bir yüzle karşıladı bakışını. Yaklaşan uykusunu onun sıcağında karşılamaya karar vermişti ki Yolcu da.. ..Yağmur çiselemeye başladı.

Uyumayı severdi ama yağmurda ıslanmak kadar değil. Uyku ağarken, yağmursa yağarken yurdu onun ruhunu. Dinlenmekten vazgeçti ve atı Gölge’nin kulağına fısıldadı:


- Hey yaheyy, heyyaa hay..


Atın kalbi cevap verdi dört atışta:


- Hey, Yahey, Heyya, Hay,,


Her dört atışta bir tüm vücudu dolaşmayan tek bir damla kan kalmayacakçasına hızlandı ikisinin de kalp atışları. Tam şaha kalkıyordu ki Gölge, inen yağmur damlalarından birisi karşılarında asılı kaldı ve kon-uşmaya başladı:


- Ey Yolcu! Bir hikaye getirdim Yer-Deniz’e. Dinlemek ister misin?

- Dinlemek.. Dinlendirecekse..

- Ancak bir şartla dinlendirir: Ne hatırlatırsa, sen de onu anlatacaksın ardı sıra!

- Anlatmak.. Anlaştık öyleyse..


Damla, Delice Yeşil ve Yaşıl Zeytin’in hikayesini anlattı bir solukta Yolcu’ya. Anlamadı Yolcu ama eski bir rüyasını hatırladı. Tutmaya çalışsa da onları, birer birer dökülmeye başladı kelimeler içrek gökyüzünden boşluğa. Her kelimede yeniden görüyordu sanki aynı rüyayı:


Küçük bir mescitte, üçüncü ve son safın en solunda, yanında annesiyle oturuyor.. Onun sağında uzun bir boşluk ve hemen yanında sağa dayalı dizilmiş, mescidi cami bellemiş, altı yedi kişi.


En sağındakiyle bir uçtan diğerine kon-uşmaya başlıyor. Adam hep olduğu yerden biraz havalanıp, aynı yere konmak niyetinde. Yolcu’nun söylediklerinin çekiminde, konmadan yaklaşacak gibi oluyor bir ara ona.. ..O telaşla ağırlaştırıyor ruhunu, ağır bir şey çıkıyor ağzından. Çıkışıyor Yolcu ardı sıra:


- Dediklerimden hiçbir şey anlamamışsın!


Ayağa kalkıyorlar hep birlikte ve tart-ışmaya başlıyorlar. Tart-ışmanın kapanış cümlesini adam kuruyor iyice ağırlaşan ruhunun altında ezilip de kururken bedeni:


- Haydi, asın şu kafiri! Ne bekliyorsunuz?


Mescidin en arka kısmında, ortada buluyor Yolcu annesiyle kendini. Diğerleri oldukları yerde hala ama sanki sayıları çoğalmış; yüzleri onlara, sırtları kıbleye dönmüş. Onlara doğru gelmeye başlıyorlar. Hemen sağlarındaki ayakkabılığın üstünden bir parça halat çıkartıyor üst üste çıkmış birileri. Annesi bir ona, bir de sağdaki kapıya bakıyor “Çıkıp, kaçmayacak mıyız?” dercesine. Başını sallıyor hayır derecesinde. İki derece fark kalıyor onlarla arasında. Çoğalıyorlar..


Birden uyandı Yolcu. Damla’ya baktı ve yeniden daldı rüyasına:


Eve girerken, üçerli beşerli öbekler halinde bir dolu insan görüyor içerde. Kapıya en yakın olanlara katılıyor. Eskimekte olan bir arkadaş bakışlarıyla bir kör kuyuya atmaya çalışıyor dikkatini. “Peşimde olduğunu biliyorum” anlamında sallıyor başımı ve bakışının sabitlendiği doğrultuda, başka bir öbeğe doğru yürümeye başlıyor.


Nereye (g)itse, ardı sıra geliyor beriki. Acaba az önceki tart-ıştığı adam mı bu? Ayrımsayamıyor, kuyu oldukça karanlık. Kapıya dik doğrultuda, sol köşede bir ışık görüyor: Yaşlı bir adam bir çocuğa kitap okuyor. Dinliyor, dinledikçe yaklaşıyor ışığa. Işığın sıcağı yakmaya başlayınca yüzünü, bir soruyu belirtiyor yaşlı adamın okuduğu sözcükler arasında kıvrılan dumanda:


- Hak mı, değil mi sözü? Nasıl anlıyorsun?

- Bakıyorum söyleyene. Eğer o yeşiller içinde görüyorsam rahmani, dışında görüyorsam şeytanidir! Zira rahmani de, şeytani de içtedir.


Belirttiği sorunun cevabı üstün(d)e birden kayboluyor yaşlı adam ve Yolcu onun yerine geçiyor:


- Her soru kendi içinde cevabını içerir. Sorun, soruyu doğru dilde okuyabilmekte..


Bir taraftan kitabı okuyor Yolcu, bir taraftan da endişelenmeye başlıyor: O adam da dinliyor onu ve bu sefer kaçacak hiçbir yer yok: Işık kuyunun dibindeki suda sönerken, bir ters L şeklindeki odanın kırılma noktasına sıkışmış durumda artık.


Adam’ın eline tutuşturduğu bıçakla yüreği tutuşan çocuk, birden Yolcu’nun üzerine atılıyor. Çocuğu havada yakalayıp, bir pervane gibi döndürdükten sonra ayakları kıbleye, yüzü az önce okuduğu kitaba gelecek şekilde yere koyuyor Yolcu. Aklına Hallaç geliyor, ağlamamak için bağırıyor sesi çıktığınca:


- Önce yüzünüzü kıbleye dönün!


Yolcu’nun sesi önce Adam’ı bölüyor yüzlerce, sonra her birinin bakışlarını ve bıçaklarını kendisine yöneltiyor. Ona doğru geliyorlar o girdiği ters L’nin sonuna doğru geri geri yürürken. Sesi duyunca sarsıla sarsıla ağlamaya başlayan kuzeni gelip sarılıyor ona sıkıca. Sarılmış duruyorlar betona kök salmak istercesine ama arkalarındaki camlı duvarın çekiminde zeminle beraber kaymaya başlıyorlar. Kararıyor odanın içi ve Adam’lar birer gölgeye dönüşüyor.


Topluca mekan değiştiriyorlar: Üç kat aşağıda devam ediyor oyun. Kuzeniyle camlı duvarın içinden geçiyor Yolcu kayarak. Artık sokaktalar. Evin duvarı birden üzerinde büyük delikler olan dev bir duvara dönüşüyor çevredeki evler yittikçe. Oluk oluk kan akıyor deliklerden uzun bir süre. Güneş doğuyor sonra duvarın arkasından ve akan kanlar donuyor onun sıcağıyla. Öyle ki donan kanla dolmuş delikler duvarın üzerinde birer kırmızı güneş gibi görünüyor.


İkinci kez uyandı Yolcu. Damla’ya baktı ve yeniden daldı rüyasına:


İki yanı yeşillerle kaplı bir nehir üzerinde uçuyor. İlk defa onun gibi yüzercesine uçan birisi var yanında: Bir yabancı yüz. Giyimine bakınca aynı zamanda yaşamadıklarını an’lıyor Yolcu. Yabancı’nın söyledikleri bakışlarını giyitten, nehre doğru çekiyor:


- Biliyor musun? Yeşiller sadece dışında değil suyun..

- Suyun rengi yoktur, su onu saranın rengini alır!

- Suyun değil, içindekilerin rengi yeşil: Bu nehirde yılanlar var!

- Biraz yüksekten uçalım mı öyleyse? Çok yakınız.

- Bu yılanlar sana zarar vermez. Diğer nehirdekiler tehlikeli sadece..


Yılanları görmeye çalışırken Yabancı’nın yanından yittiğini fark ediyor Yolcu. Yetişmeye çalışırken geçmişte doğup da gelecekte ölene, sağda nehre dik bir yol olduğunu görüyor ve dönüp, yola giriyor.


Her iki tarafı da sararmış ve cılızlaşmış yeşillerle dolu olan bu yol üzerinde uçmaya devam ederken, solda minik ve türbemsi bir yapıyla karşılaşıyor. Kırmızı piramit çatının altındaki duvara işlenmiş olan siyah şeride hayranlıkla bakarken, küçük yeşil bir tabela ilişiyor gözüne: “Hacı Bektaşi Veli”. İçeri girecekken, bir dolu birbirine girmiş ses duyuyor. Yüzleri bildik ama orda olmayan..


Üçüncü kez uyandı Yolcu. Damla’ya baktı ama bu sefer yerinde yoktu o. Yağmur hızlanmış, gök gürlüyordu. Yağmur damlaları ışıklar içinde yanarak havada hep beraber bir an asılı kaldı. Gölge’nin yüzünü Doğu’ya döndürdü Yolcu ve fısıldadı kulağına:


- Hey yahey, heyya hay..


At dört nala kalktı..

26 Ocak 2008 Cumartesi

platonik aşk


öN-eRMeLeR’den üçüncüsünü biraz daha derinleştirmek mümkün olabilir:

Eğer kişi kendini yeterince beğeniyorsa ve beğendiği bir başkası da kendini yeterince beğeniyorsa, beğendiğinin de onu beğenme olasılığı yüksektir.

Eğer kişi birisini beğeniyorsa ve hayallerinde onunla beraber olabiliyorsa ama beğendiği onu beğenmiyorsa iki olasılık vardır.

İlk olasılık kişinin kafasındaki kişi ile karşısındaki kişinin birbirinden çok farklı kişiler olmasıdır. Bu durumda bir birliktelik için karşısındakinin kafasındakine yakınsaması gerekir. Bunun için de çaba harcanmalıdır ki karşıdakini değiştirmek yerine kafasındakine daha yakın birisini aramak daha makuldür.


Bu arada, kişi karşısındakinin kafasındakine yakınsamasını sağlasa bile artık karşısındaki kafasında bambaşka birisinin oluşmasına sebep olabilir ve ardı sıra beğeni de ortadan kalkabilir.

İkinci olasılık kişinin hayallerindeki haliyle kendisinin birbirinden çok farklı kişiler olmasıdır. Bu durumda bir birliktelik için kişinin hayallerindeki haline yakınsaması gerekir. Birliktelikten bağımsız olan hayaller gerçekleştirilmeye başlandıkça, karşısındaki de onu beğenmeye başlayacaktır.

Bu sırada kişi serdengeçtiliği erdemleştirip, diğer tüm hayallerini birliktelik hayaline bağlayabilir. Böyle yaparsa beğendiğinin de onu beğenmesi başta olmak üzere tüm hayallerinin gerçekleşme olasılığının sıfıra gittiği bir paradoks içine sokar kendisini.

21 Ocak 2008 Pazartesi

DeLiCe & ZeYTiN


Delice Yeşil, mavi denize baktı. İçkin yağmurla içrekten taşanın tadında kokan denize.. 

Ateşin güneşi batırmayı çok istiyordu burada Yaşıl Zeytin’le ama zamanda yürüyüşlerini biraz daha yavaşlatsalar, hatta ara ara dursalar ne güzel olurdu. Zamanda durabilseler de deniz üzerindeki ışıklı yolda o güneşe doğru yürüyebilseler karabatakların yoldaşlığında.. 

Yetmiyordu bir türlü onlara anlar. Oysa bir günlük zamanlarını, bir hayat kadar uzunmuşçasına yürüyorlardı tüm enlemesine ara sokaklara saparak yolda..

Zeytin’in kokusunu çekti içine. Yosun kokuları kıskandı Zeytin’in yaşıl kokusunu. Bir avuç su aldı sol avucunun içine ve Zeytin’inkine boşalttı boşlukta yankılanan sözlerinin eşliğinde:

- Umudum umudun olsun!

Ve Zeytin de sol avucundaki suyu tekrar boşalttı bir önceki yatağına:

- Umudum umudun olsun!

Delice sol avucundaki suyla yudu Zeytin’in yüzünü, yumdu gözlerini ve uy(u)du sollarındaki yazıcı melek..

Zeytin Delice’nin gözlerinden girdi içeri. Yosun yeşilleri kıskandı Delice’nin gözlerine çalınan yeşili. Bir avuç su aldı sağ avucunun içine ve Delice’ninkine boşalttı boşlukta yakınlanan gözlerinin eşiğinde:

- Umudum umudumuz olsun!

Ve Delice de sağ avucundaki suyu tekrar boşalttı bir önceki yatağına:

- Umudum umudumuz olsun!

Zeytin sağ avucundaki suyla yudu Delice’in yüzünü, yumdu gözlerini ve uy(u)du sağlarındaki yazıcı melek..

Delice plastik bir şişede artan kalan sudan biraz döktü üzerinde oturdukları kayaya:

- Güneş ve deniz şahit olsun: Ey su, umudumuz ol ve yüksel güneşe. Sonra yine in yer-denize. Ağıp yağarken anlat hikayemizi yele. O ki an’latsın tüm yeryüzüne!
- “Şahidim ey Delice Zeytin. Soldaki yazıcı melek, uy()an ve yaz şahitliğimi.” (Güneş)
- “Şahidim ey Delice Zeytin. Sağdaki yazıcı melek, uy()an ve yaz şahitliğimi.” (Deniz)
- “Gördüm ve şahidim şahitliklere. İşittim ve istekliyim umudu yüklenmeye. Hoşça kal ey Delice Zeytin!” (Akan Su)

Nefesleri bir oldu Delice ve Zeytin’in, birbirlerini çektiler ciğerlerine. Ciğer-gûşem dedi nefisleri birbirine. Geçmişle gelecek birbirine bağlandı: Bugüne bağlandılar. Hakikate hayal, hayale hakikat; masumiyete yaramazlık, yaramazlığa masumiyet karıştı. Eskimedi hiç ruhları: Bedenleri büyürken de çocuk kaldı.

Sevgi(li)yle,,
20/12/2008
oNuR :: sU LeKeSi

20 Ocak 2008 Pazar

SiHiRLi aYaKKaBıLaR

İçrekte kendini gerçekleştirme yolunda yürürken insan, dışraktaki ilişkileri içrek ayakkabıları gibi oluyor sanki. Ve bu yolculuk yer yer yağmurlu, çamurlu, karlı, güneşli,, olabiliyor.

Bazı ayakkabılar, bir an ya da bir zaman yola veya ayağa çok uygun gözükebiliyor. Ama zamanla beraber şartlar da değişince, onlarla yürümek zorlaşıyor. Artık ya yürümemek, ya da ayakkabıları çıkarmak zorunda kalıyor insan. Tüm girişimlerde, öyle ya da böyle, insanın hem kendisi, hem de ayakkabısı yıpranıyor! Olduğu yerde durmayı denese, zaman geçiyor ve ayakları büyümeye, ayakkabıları sıkmaya başlıyor. Arkasından yürümesi için kendisini iten iç ve dış kuvvetlere direnmesi ise ayrı bir sıkıntıya sebep oluyor. Ayakkabıları çıkarmadan yürümeyi denese de ayakkabılar ya ayağına vuruyor, ya da uygun olmayan yol şartları etkisiyle aşınıp, aşındırıyor.

En başından ayağa veya yola uyumlu olmadığı halde, sadece beğenildikleri veya ihtiyaç olarak algılandıkları için giyilen ayakkabılar üzerine yorum yapmaya bile gerek yok. Ama bir de öyle ayakkabılar var ki, sanki sihirli oluyorlar! Yol değiştikçe, değişiyor; ayak büyüdükçe, büyüyorlar: İçrek bedenin gerçek bir parçası oluyor gibiler.

Tam da bunlar yüzünden, sürekli ve daha derince sorgulamak gerek belki ilişkileri. Çünkü ilişkiler sadece birer ayakkabı değil! Öyle görmek istesek bile, çift kişilik birer ayakkabılar en azından: Birbirine dolanık, iki ayrı çift ayakkabı gibi. Birinin başına gelenler, diğerini de etkiliyor. Yani iki ayrı insanı.. Ve bir insanın birden fazla ilişkisi olduğu için, dolaylı olarak da bir dolu insanı.. Belki tüm insanlığı.. Tabii ki en büyük etki de, yoğunlaşmaya en elverişli ilişki tip(ler)i, sevgilikler, üzerinden oluyor!

Bir de akla şu gibi sorular geliyor hemen: Ayakkabıları sihirli ya da sihirsiz yapan şey ne? Bir ayakkabı sonradan sihirli olabilir mi? Ya da sihirli bir ayakkabı, sihrini kaybedebilir mi? Öyleyse nasıl ve neden?¿


؟?
Sevgiyle,,
oNuR :: sU LeKeSi

14 Ocak 2008 Pazartesi

3 dÜş-kÜn-LeR: Mezhepçiler, Irkçılar ve Mehdiciler


3 düşkünlerin ilki aklı burhanda olup, yolda yürürken düşenlerdir: Düşünceyi putlaştırırlar, Mezhepçilerdir* onlar.

Mezhepli olmak dince caiz, bilimce doğru ve sanatça güzeldir. Mevcut hiçbir mezhepte olmamak da aslında bir mezhepliliktir. Mezhepler mezhepliler için sorgulanabilir, eleştirilebilir ve geliştirilebilirdir.


Mezhepçilik dince caiz değil, bilimce yanlış ve sanatça çirkindir. Mezhepçilik yapanların sahip oldukları onlara sahip olmaya başlar. Mezheplerini sorgulayamaz, eleştiremez ve geliştiremez mezhepçiler.


Onların dindarları dinlerini paramparça edip, hizipleşenlerdir, gerçek Müslümanların onlarla işi yoktur. (6 En’am/159) Her bir hizip, kendi yanındakiyle övünür durur. (30 Rum/32) Sünnetleri farzlaştırıp, farzları sünnetleştirir; önderlerini Mehdileştirler. Yaratılmış akla iman etti(rdi)kleri için, şirke düşerler. Dışarı bakmazlar ve dinin örtülmelerine karşı çıktığı her şeyi birer birer örterler.


Bilimcileri, bilimin gerçeğin bilinen en doğru modeli olduğunu ve bu modelin sürekli evrilmesi gerektiğini kavrayamaz. Teorilerini veya disiplinlerini inançlaştırırlar dindarları gibi. Alimin dışsal keşifle bilime indirgediklerini ve yöntemlerini mutlak ve durağan sanırlar. İçlerine bakmazlar ve bilimin ortaya çıkartmak istediklerinin ortaya çıkmasını engellerler.


Sanatçıları dindarlarına daha çok benzer ama. Şairin içsel keşifle şuura çıkardıklarını ve yöntemlerini mutlak ve durağan sanırlar. Taklitçi ve yobazdırlar. Dışarı bakmazlar ve sanatın ortaya çıkartmak istediklerinin ortaya çıkmasını engellerler.


3 düşkünlerden ikincisi gözü beyanda olup, yolda yürürken düşenlerdir: Düşüşceyi putlaştırırlar, Irkçılardır* onlar.


Etnik ve kültürel bir kimliğe sahip olmak dince caiz, bilimce doğru ve sanatça güzeldir. Kimliksel özgüllükleri çeşitliliği, çokluğun birli(kteli)ğini (vahdet-i kesret’i) besler. Kimlikler tanışabilir, etkileşebilir ve paylaşıp büyüyebilir.


Kimlikçilik/ırkçılık dince caiz değil, bilimce yanlış ve sanatça çirkindir. Irkçılık yapanların sahip oldukları onlara sahip olmaya başlar. Kimlikler tanışamaz, etkileşemez ve paylaşıp gelişemez onlar için. Çeşitliliğe zarar verir ve birliklerini çoğaltırlar.


Onların dindarları kendilerini seçilmiş kavim olarak adlandırıp, tanrılarını millileştirir. Ya da başka kavimleri lanetlenmiş kavim olarak adlandırıp, tanrılarını ümmileştirirler. Peygamberleri üstünlük sıralamasına sokmayı denerler. Müslümanlaş(tır)ırken Araplaş(tır)mayı denerler. Ya da Müslümanlaşırken Araplaşma korkusunda aşırıya gidip, Müslümanlaşmazlar.


Bilimcileri ve sanatçıları da en az dindarları kadar savaşa ve öl(dür)meye hizmet eder. Komünistleş(tir)irken Slavlaş(tır)mayı, Demokratikleş(tir)irken ve Modernleş(tir)irken Batılılaş(tır)mayı denerler. Ya da Komünistleşirken Slavlaşma, Demokratikleşirken ve Modernleşirken Batılılaşma korkusunda aşırıya gidip, yozlaşırlar.

3 düşkünlerden üçüncüsü gönlü irfanda olup, yolda yürürken düşenlerdir: Düşceyi putlaştırırlar, Mehdicilerdir* onlar.


Düş kurmak dince caiz, bilimce doğru ve sanatça güzeldir. Devinmeyi, değişmeyi ve (d)evrilmeyi tetikler. Düşler(l)e tutsak olmak/Mehdicilik ise dince caiz değil, bilimce yanlış ve sanatça çirkindir. Devinmeyi, değişmeyi ve (d)evrilmeyi engeller.

Onların dindarları ezilenlerdense mevcut statükoya karşı çıkmamak ve onu kabullenmek için düşlerini gerçekleştirmeyi beklenen kurtarıcılara, Mehdilerine bırakır ve onu güçlendirir; ezenlerdense mevcut statükoya karşı çıkılmaması, onun kabul edilmesi ve güçlenmesi için kaderciliği yaygınlaştırır. Bir Mehdi gelirse gerçekten, Mehdi’yi öldürmek için en önde koşanlar da çoğunlukla onlardandır. Ya da İsa, Buda gibi peygamberlerini tanrılaştıranlar, Musa, Prometheus gibi peygamberlerini Tanrı’yla mücadeleye sokanlar, Muhammed gibi peygamberlerini Tanrı’nın tek yaratış nedeni sayanlar.. Ahiret için dünyadan veya dünya için ahiretten yüz çevirmişlerdir aslında.

Bilimcileri ve sanatçıları da en az dindarları kadar ütopyacıdır. Ütopyaları onlara sahip olmaya başlar ve ütopyacılık totaliterliği tetikler.


Her 3 alanda da (din, bilim, sanat) düşkünlükten korunmanın en iyi yolu bireysel veya toplumsal olarak 3 düş-’ü bir arada barındırmaktır. Aklı burhanda olup düşünerek, gönlü irfanda olup sezerek, düşleyerek ve gözü beyanda olup okuyarak*, düş(üş)erek* yolda yürümeyi deneyenin varacağı yer muhakkak hakka en yakın olandır. Hak 1’dir. 1’den 2’ler, zıtlar oluşur. Onlar içselleştikçe, onlardan da 3’ler.. Ve tüm çoğullar da bu 3’lerden ve etkileşimlerinden.. Bu yüzden O’nun hakkı* 3’tür.


Sevgiyle,,


oNuR :: sU LeKeSi

(*) Anlam, kavram uzayı genişletilmiş olarak

iZ-LeYiCiLeR